fbpx

Oczyszczanie jelita grubego

Oczyszczanie jelit, a właściwie jelita grubego stało się modnym i alternatywnym sposobem na, jak uważają propagatorzy tych zabiegów, pozbycie się z okrężnicy „odpadów i toksyn”. Pomimo ich rosnącej popularności, istnieje niewiele dowodów naukowych potwierdzających sensowność stosowania terapii oczyszczających jelita. Ogólnie rzecz biorąc, oczyszczanie okrężnicy odnosi się przede wszystkim do zabiegu lewatywy/irygacji okrężnicy lub hydroterapii. Procesu, w którym do jelita grubego wprowadza się płyn na bazie wody w celu usunięcia odpadów.

Rozwój teorii toksyczności jelitowej

Zwolennicy zabiegu głoszą, że „wszelkie choroby i śmierć zaczynają się w okrężnicy”, że okrężnica „odtruwa” organizm, a regularne „oczyszczanie” jest niezbędne do zachowania zdrowia. Żadne z tych twierdzeń nie jest prawdziwe. Pomysł, że wszystkie choroby i śmierć rozpoczynają się w okrężnicy, jest jednym z najstarszych nieporozumień zdrowotnych znanych ludzkości. Starożytni Egipcjanie kojarzyli odchody z rozkładem, a gnicie ze śmiercią. Uzasadnienie dla terapii oczyszczających okrężnicę jako mających wpływ na stan zdrowia opiera się na koncepcji „autointoksykacji”. Zgodnie z tą koncepcją zaleganie stolca powoduje jego „gnicie” a gnilny czynnik powstający w wyniku rozkładu kału jest wchłaniany do krwi i działa na organizm powodując choroby i zatrucia [1].

Teoria toksyczności jelitowej pojawiła się w XIX wieku i niestety do dzisiaj ma zwolenników. Należy przede wszystkim unikać zaparć, a więc guru zdrowia zalecają różne środki zaradcze, aby przyspieszyć proces eliminacji toksyn z jelita. Hydropaci zalecają picie dużych ilości wody w celu wypłukania przewodu pokarmowego od góry, producenci środków przeczyszczających (leków, suplementów, herbatek) prosperują dzięki poglądowi, że jelita musza pracować „regularnie”, a płukanie okrężnicy uważane jest za fetysz zdrowia. Idee „oczyszczenia” i „detoksykacji” nie mają fizjologicznego znaczenia, ale mają emocjonalne znaczenie dla ludzi, którzy uważają się za „nieczystych” lub „zatrutych” w jakiś sposób. Podobnie jak starożytni Egipcjanie, neurotycy mogą chwilowo złagodzić swoje lęki o zdrowie poprzez lewatywy, płukanie okrężnicy i przyjmowanie środków oczyszczających [2]. Organem, który odpowiada za odtruwanie organizmu jest wątroba. Krew przepływa z układu trawiennego do wątroby przez żyłę wrotną przenosząc składniki odżywcze, a także toksyny, które w wątrobie są metabolizowane.

Lewatywa jako metoda oczyszczania jest stosowana od wieków, ale wymaga wykwalifikowanego praktyka! Oczywiście lewatywy to nie jedyne „domowe” sposoby oczyszczania jelita grubego. Dostępne są również leki przeczyszczające czy herbatki i napoje przeczyszczające. Z jakiegoś powodu liczba irygacji oczyszczających jelito grube rośnie, i niekiedy są one wykonywane samodzielnie przez osoby, które uznały, że jest to sposób na problemy z wypróżnianiem. Jednak bezpieczeństwo i konieczność stosowania tego typu zabiegów są często kwestionowane. Z medycznego punktu widzenia jedynym nieomal powodem do oczyszczenia jelita grubego jest przygotowanie pacjenta do kolonoskopii (czyste jelito sprawi, że lekarze będą mogli łatwiej i pewniej dostrzec objawy chorób jelita) oraz chirurgia jelit [3].

Kamienie kałowe występują w najcięższych przypadkach zaparć

Pomimo, że powody problemów z wypróżnianiem są różne, między innymi: zbyt wolna perystaltyka jelit, osłabienie mięśni dna miednicy lub są to skutki uboczne przyjmowanych leków, wiele osób uważa, że w ich przypadku przyczyną zaparć jest zalegający w okrężnicy kał lub nawet „kamienie kałowe”. Kamienie kałowe (pellet-like stool) są zjawiskiem rzadkim, występują w najcięższych przypadkach zaparć, gdy bardzo twardy, odwodniony stolec rozpadnie się na mniejsze kawałki. Może to nastąpić podczas trawienia lub może mieć miejsce w odbycie bezpośrednio przed wypróżnieniem. Wydalenie tych małych grudek może być trudniejsze niż przy normalnym stolcu. Większość ludzi ma regularny wzorzec wypróżnień, wydalając stolec od trzech razy dziennie do raz na 3 dni. U osób ze zwolnioną perystaltyką, a tym samym rzadszymi wypróżnieniami mogą pojawić się twarde stolce. W okrężnicy absorbowana jest część wody zawartej w pożywieniu. Pokarm pasażowany wolniej, zbyt długo zalega w okrężnicy, zbyt dużo wody jest wchłaniane, a stolec może stać się twardy [4].

Hydrokolonoterapia przeprowadzana jest za pomocą urządzeń, które regulują temperaturę, ciśnienie oraz ilość wody wykorzystywanej do przeprowadzania zabiegu.

Hydrokolonoterapia jako bardzo inwazyjna z metod oczyszczania jelita

Chroniczne zaparcia obniżają jakość życia, dlatego wiele osób, gdy leki czy terapie przepisane przez lekarza są nieskuteczne, zwraca się do zwolenników medycyny alternatywnej, którzy twierdzą że dobre wypłukanie jelit rozwiąże ich problem, a dodatkowo odtruje ich organizm i wpłynie na poprawę energii życiowej. Proponowane metody oczyszczania są różne od nieinwazyjnych (lewatywy) po inwazyjne i niebezpieczne (irygacje). Bardzo inwazyjną metodą jest hydrokolonoterapia polegająca na wprowadzeniu do jelita grubego wody pod ciśnieniem. W przypadku niektórych bezobjawowych schorzeń jelit może to doprowadzić do ich perforacji czy niepożądanej infekcji jelit.

Ciało ludzkie jest znacznie mądrzejsze, niż sądzą praktykujący alternatywni „medycy”, ponieważ ma własne systemy, które utrzymują okrężnicę w doskonałej kondycji. Układ pokarmowy jest tak skonstruowany, że poza naszą świadomością i bez naszego udziału, zachodzą w nim procesy eliminacji szkodliwych produktów przemiany materii.

Ajurwedyjskie oczyszczanie

Płukanie okrężnicy wodą to odwieczna praktyka w wielu kulturach, zabieg ten wykonywano w starożytnym Egipcie już 1500 lat p.n.e., stosowała go również starożytna medycyna Indii. Podstawowym celem ajurwedyjskiego oczyszczania jelit jest usunięcie z organizmu toksyn (ama), które jak twierdzą medycy ajurwedyjscy, osłabiają układ limfatyczny, osłabiają odporność i utrudniają funkcjonowanie wszystkich narządów, powodując uczucie wyczerpania, dyskomfortu i niepokoju. Drugim celem oczyszczania jest wzmocnienie systemu trawienia (agni). W ajurwedzie słabe trawienie jest uważane za przyczynę wszystkich chorób. Trawienie to nie tylko jelita, w ten proces zaangażowany jest cały organizm, dlatego nakazywano, by jeszcze przed wstaniem z łóżka, masować brzuch, w celu delikatnego pobudzenia jelit i spowodowania wypróżnienia. Ważna jest również higiena jamy ustnej – mycie zębów i skrobanie języka, co również pobudza organy trawienne i usuwa toksyny z ust. Dzień należy rozpocząć od szklanki gorącej wody z cytryną. Kwaśny smak cytryny działa oczyszczająco i alkalizująco oraz  pobudza wątrobę do wydzielania żółci. Gorąca woda łagodnie oczyszcza organizm i rozjaśnia umysł. Odpowiednie ćwiczenia jogi uciskają narządy wewnętrzne co ułatwia wypróżnienie.

Monodieta kitchari w oczyszczaniu

Podczas tradycyjnego ajurwedyjskiego oczyszczania jelit stosuje się prostą monodietę kitchari. Kitchari to potrawa z ryżu i łatwostrawnej fasoli. Ajurweda sugeruje fasolę mung, bo jest lekkostrawna, bogata w błonnik i lekko ściągająca (co pomaga tonizować okrężnicę). Można ją zastąpić ciecierzycą, fasolką szparagową, lub groszkiem. Należy jeść takie danie trzy razy dziennie i popijać dużą ilością ciepłych płynów, by przepłukać układ trawienny. Ajurweda podchodzi indywidualnie go każdego człowieka, uważając każde ciało za wyjątkowe, dlatego każdy typ ciała (Vata, Kapha, Pitta) wymaga odrębnego podejścia do oczyszczania. Proces oczyszczania rozłożony jest na dni. Już 1 – 3 dniowe przynosi korzyści. Większość ludzi może z jeść kitchari przez 3 dni bez uczucia mdłości i osłabienia. Głębsze oczyszczenie może trwać od 7 do 10 dni. Jest bardziej skuteczne i mniej stresujące dla organizmu, jednak utrzymanie dyscypliny przez tak długi czas może być trudne. Oczyszczanie może trwać od 14 dni do 3 miesięcy ale tego typu zabiegi są wykonywane pod opieką doświadczonego lekarza i wymagają dużego zaangażowania ze strony osoby poddającej się zabiegowi. Proces oczyszczania jest wyczerpujący dla organizmu i wymaga stopniowego powrotu do normalnej diety. Świadome wychodzenie z oczyszczania jest tak samo ważne, jak świadome oczyszczanie. Powoli ponownie wprowadza się lekkostrawne pokarmy, takie jak zupy i potrawy jednogarnkowe. Taką prostą dietę należy utrzymywać przez tyle dni ile trwało oczyszczanie [5].

Arjuwedyjskie metody oczyszczania znajdują potwierdzenie w wynikach współczesnych badań

Ajurwedyjskie metody oczyszczania jelit były rozwijane przez tysiące lat. Chociaż metody te opierają się jedynie na wynikach obserwacji organizmu człowieka, znajdują potwierdzenie w wynikach współczesnych badań. Stosowanie diety bogatej w błonnik oraz ruch i ćwiczenia fizyczne poprawiają perystaltykę jelit i zapobiegają zaparciom.

Obecne czasy nie sprzyjają długim terapiom, wymagającym poświęcenia się jednemu celowi i wycofania się z życia na kilka tygodni, by ten cel zrealizować. Dlatego łatwo ulegamy obietnicom szybkiego pozbycia się problemu. Jesteś ciągle zmęczony, ociężały, masz zaparcia – twój organizm trzeba oczyścić. Najlepiej zrobić za pomocą hydrokolonotereapii – jest to płukanie jelita grubego, ale brzmi lepiej niż lewatywa. Zwolennicy tych zabiegów twierdzą, że procedura ma wiele zalet: wspomaga utratę wagi, poprawia trawienie, a nawet zwiększenia poziom energii życiowej. Jednak te korzyści zdrowotne są pozorne i nie ma dowodów naukowych na ich poparcie.

Niebezpieczeństwa związane z oczyszczaniem jelit

Lewatywa jest stosunkowo najmniej inwazyjną metodą oczyszczania jelita grubego, polega na wtłaczaniu płynów o objętości kilku litrów, (niekiedy gazu), do końcowego odcinka okrężnicy przez odbyt. Irygacja to inaczej zabieg przepłukiwania jam ciała, irygacja jelita grubego różni się istotnie od lewatywy objętością używanych płynów, która dochodzi do nawet około 50 litrów. Płyny te są wtłaczane pod ciśnieniem do tak zwanej okrężnicy wysokiej. Irygacje są wykonywane przy procedurach medycznych takich jak przygotowanie do operacji w obrębie jamy brzusznej, pielęgnacja stomii, przetok jelitowych i innych. Lewatywę można wykonywać samodzielnie w domu bez porady lekarza. Już tylko z tego powodu ta metoda oczyszczania jelit jest problematyczna, dodatkowo zwolennicy lewatyw mogą korzystać z niezliczonych dziwnych i niebezpiecznych informacji jakie znajdują się w Internecie.

Dodatkowe niebezpieczeństwo wiąże się ze stosowaniem niekonwencjonalnych płynów i dodatków do płynów. Lewatywy kawowe mogą powodować zaburzenia równowagi elektrolitowej, a w ciężkich przypadkach nawet śmierć, preparaty ziołowe mogą powodować anemię i problemy z wątrobą. Inne pomysły na lewatywy to dodatek pędów pszenicy lub czosnku, który rzekomo pomaga w przypadku owsików. Lewatywy dymne stosowano jako metodę resuscytacji ofiar utonięcia, należy mieć nadzieję, że nikt już tego nie robi. Jednak nie wszystkie lewatywy są złe, można je stosować w leczeniu zaparć, ale tylko pod kontrolą lekarza i przy użyciu zatwierdzonych płynów. Dlatego nigdy nie należy samodzielnie wykonywać lewatywy, zdrowie jelit jest zbyt cenne!

Powtarzanie płukania jelit powoduje dużo szkodliwych skutków ubocznych

W opinii lekarzy płukanie jelit nie jest metodą leczenia zaparć, może przynieść chwilową ulgę, jednak powtarzanie tego zabiegu powoduje tak dużo szkodliwych skutków ubocznych, że naprawdę trudno mówić o jakichkolwiek długotrwałych zaletach płukania jelit. Wyniki wstępnych badań przeprowadzonych przez Hsu et al. w 2016 [6] sugerują, że nowy rodzaj irygacji okrężnicy może złagodzić niektóre objawy związane z zespołem jelita drażliwego, takie jak skurcze, biegunka i zaparcia.

Lista szkodliwych skutków płukania jelit jest długa, niektóre mogą być dość łagodne, a inne mogą być bardzo poważne. Wywołane przez lewatywy biegunki mogą odwodnić organizm i spowodować utratę i zachwianie równowagi elektrolitów. Mogą pojawić się mdłości, bolesne skurcze jelit i wzdęcia. Poważne skutki płukania jelit to możliwość infekcji oraz uszkodzenia jelit, z zagrażającą życiu perforacją jelit włącznie. Uszkodzenie błony śluzowej jelit podczas irygacji może doprowadzić do owrzodzenia i pęknięcia błony śluzowej jelita. Lekarze przestrzegają, że częste korzystanie z płukania jelita grubego może doprowadzić do nawykowych zaparć oraz spowodować trwałe upośledzenie naturalnej perystaltyki jelit [7].

Płukanie jelit prowadzi do zaburzenia mikrobiomu jelitowego!

Jeżeli nawet zwolennicy płukania jelita grubego szczęśliwie unikną poważnych powikłań związanych z tą procedurą to niestety nie unikną skutków zaburzenia własnego mikrobiomu jelitowego. Jelita to nie tylko narząd przeznaczony do trawienia pokarmu i usuwania z organizmu odpadów, są także miejscem życia bakterii absolutnie niezbędnych dla zdrowia człowieka. Bakterie za pomocą swoich enzymów rozkładają błonnik pokarmowy i przekształcają go w związki organiczne, takie jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, w tym octan, propionian, maślan, a także w witaminy, wspomagając układ odpornościowy, chroniąc przed patogenami [8].

Stan zapalny w obrębie jelit na skutek dysbiozy!

Gwałtowne zmiany mikrobiomu jelitowego, nazywane są dysbiozą i mogą wywoływać objawy chorobowe. Wypłukanie okrężnicy ma natychmiastowy wpływ na skład ilościowy i różnorodność gatunkową mikroflory jelitowej. Naruszenie naturalnej homeostazy mikroflory jelitowej może spowodować ekspansywny wzrost flory oportunistycznej lub nawet patogennej. W warunkach równowagi bakteryjne symbionty hamują wzrost potencjalnie szkodliwych bakterii. Takimi symbiontami są różne szczepy Lactobacilli i Bifidobacteria, Faecalibacterium prausnitzii (Firmicutes), Bacteroides thetaiotamicron (Bacteroidetes), które są uważane za gatunki „przeciwzapalne”. W przypadku zmian dysbiotycznych mogą rozwinąć się infekcje oportunistyczne np. przerost Enterobacteriaceae lub Streptococcaceae, może być przyczyną stanu zapalnego błony śluzowej jelita grubego, powodować zwiększenie przepuszczalność jelit i ostatecznie zespół „nieszczelnego jelita”.

W wyniku dysbiozy następuje: obniżenie produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych wytwarzanych przez bakterie, zwłaszcza maślanu, szczególnie gdy obniży się liczba bakterii Faecalibacterium, Roseburia, Lachnospiraceae, Eubacterium, wraz ze zmniejszeniem liczby Akkermansia muciniphila zwiększa się ryzyko uszkodzenia błony śluzowej jelita grubego, ponieważ Akkermansia muciniphila jest symbiontem o właściwościach przeciwzapalnych, zmniejsza się produkcja wodoru i metanu w jelicie i jednocześnie wzrasta produkcja siarkowodoru (H2S), który jest szkodliwy dla nabłonka jelit, wzrasta względna liczebności bakterii Gram-ujemnych (zwłaszcza Proteobacteria) produkujących lipopolisacharydy (endotoksyny), nagromadzenie endotoksyn lipopolischaradowych wywołuje i stymuluje procesy zapalne. Zwiększa się również poziom stresu oksydacyjnego w błonie śluzowej jelita. Skutków obniżenia liczby bakterii probiotycznych rodzajów Bifidobacterium i Lactobacillus nie można zredukować podawaniem suplementów z probiotykamipo zabiegach płukania jelita grubego [9, 10, 11].

Aktywny styl życia, ćwiczenia oraz dieta pomaga w naturalnym oczyszczaniu jelita

Płukanie jelita grubego jest procedurą wywołującą uczucie, które pacjent interpretuje jako korzystne dla zdrowia, chociaż dzieje się coś zupełnie przeciwnego. Pomijając przypadki chronicznych zaparć o podłożu chorobowym, w naturalnym oczyszczeniu jelita grubego pomaga dieta i aktywny styl życia. Szczególnie włączenie dużej ilości błonnika do diety oraz odpowiednie nawodnienie organizmu zapewni takie naturalne oczyszczenie jelit. Zarówno rozpuszczalny, jak i nierozpuszczalny błonnik pomaga w przemieszczaniu treści jelitowej przez okrężnicę oraz wypróżnieniu. Błonnik stanowi substancję odżywczą dla bakterii produkujących krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe substancje, które wspierają jelita, układ odpornościowy i zdrowie całego ciała. Aktywność fizyczna także przynosi korzyści okrężnicy – ćwiczenia zwiększają motorykę przewodu pokarmowego i przyspieszają perystaltykę jelit. Naprawdę nie ma żadnego powodu, aby „czyścić” jelita lewatywami czy środkami przeczyszczającymi.

Bibliografia

  1. Acosta, Ruben D., and Brooks D. Cash. „Clinical effects of colonic cleansing for general health promotion: a systematic review.” American Journal of Gastroenterology 104.11 (2009): 2830-2836.
  2. Jarvis, William T. „Colonic irrigation.” National Council Against Health Fraud (1995).
  3. Ker, Tim S. „Comparison of reduced volume versus four-liter electrolyte lavage solutions for colon cleansing.” The American surgeon 72.10 (2006): 909-911.
  4. Walia, Ritu, et al. „Chronic constipation in children: an overview.” Pract Gastroenterol 37.16 (2013): 19-34.
  5. Mishra, Lakshmi C., ed. Scientific basis for Ayurvedic therapies. CRC press, 2003.
  6. Hsu HH, Leung WH, Hu GC. Treatment of irritable bowel syndrome with a novel colonic irrigation system: a pilot study. Tech Coloproctol. 2016;20(8):551-557.
  7. Franczak-Young, Anita, and Monika Jezierska-Kazberuk. „Niektóre zmiany neuropsychologiczne i somatyczne występujące w bulimii oraz podstawy strategii leczenia somatycznego.” Forum Zaburzeń Metabolicznych. Vol. 2. No. 4. 2011.
  8. Montalto, M., et al. „Intestinal microbiota and its functions.” Digestive and Liver Disease Supplements 3.2 (2009): 30-34.
  9. Drago, Lorenzo, Casini Valentina, and Pace Fabio. „Gut microbiota, dysbiosis and colon lavage.” Digestive and Liver Disease 51.9 (2019): 1209-1213,
  10. Stecher, Bärbel, and Wolf-Dietrich Hardt. „The role of microbiota in infectious disease.” Trends in microbiology 16.3 (2008): 107-114.Wołkowicz, Tomasz, Aleksandra Januszkiewicz, and Jolanta Szych. „Mikrobiom przewodu pokarmowego i jego dysbiozy jako istotny czynnik wpływający na kondycję zdrowotną organizmu człowieka.” Med Dośw Mikrobiol 66 (2014): 223-35.
YouTube